สยามนาวา - วัฒนธรรมแห่งสายน้ำ เรือยาวประเพณีไทย
ส.ค. 11, 2022, 04:28:22 *
ยินดีต้อนรับคุณ, บุคคลทั่วไป กรุณา เข้าสู่ระบบ หรือ ลงทะเบียน
ส่งอีเมล์ยืนยันการใช้งาน?

เข้าสู่ระบบด้วยชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน และระยะเวลาในเซสชั่น
ข่าว:  
 
   หน้าแรก   ช่วยเหลือ ปฏิทิน เข้าสู่ระบบ สมัครสมาชิก  
หน้า: [1]   ลงล่าง
  พิมพ์  
ผู้เขียน หัวข้อ: ** ประเพณีการแข่งขันเรือยาวในแม่น้ำนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม **  (อ่าน 4975 ครั้ง)
0 สมาชิก และ 1 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้
สยามนาวา
Administrator
แฟนคลับ
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 173

ยิ่งทำยิ่งได้ ยิ่งให้ยิ่งมี


เว็บไซต์
« เมื่อ: พ.ค. 28, 2009, 05:49:12 »


ประเพณีการแข่งขันเรือยาวในแม่น้ำนครชัยศรี จังหวัดนครปฐม

ช่วงเวลาที่จัด

        ชาวบ้านเรียกว่า วันทอดกฐิน หลังจากพรรษาคือวันที่ ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑ ถัดจากวันนี้ไปคือวันแรม ๑ ค่ำ เดือน ๑๑ ซึ่งมักจะตรงกับเดือนตุลาคมของทุกปี นับถัดไปจากออกพรรษาเป็นเวลา ๑ เดือน เป็นฤดูทอดกฐิน ส่วนใหญ่ปัจจุบันมักจะจัดให้ตรงกับวันเสาร์-อาทิตย์เพื่อให้ผู้หยุด งานราชการมาร่วมงานได้สะดวก

ความสำคัญ

        ช่วง ฤดูเข้าพรรษาเป็นเวลา ๓ เดือน พระภิกษุอยู่ประจำวัดไม่เดินทางไปต่างถิ่น ชาวบ้านจึงเข้าวัด ฟังธรรม ถวายอาหาร และเครื่องใช้แด่พระภิกษุอย่างเต็มที่ไม่ขาดแคลน เมื่อถึงคราวออกพรรษา ทางวัดจะไม่จัดพิธีทำบุญตักบาตร และฟังธรรมตลอดไปอีก ๙ เดือน ชาวไทยเห็นว่าช่วงเวลาดังกล่าว พระภิกษุและวัดจะขาดแคลนเครื่องอัฐบริขาร เช่น ของกิน ของใช้ และอุปกรณ์ในการซ่อมแซมเสนาสนะในวัด จึงประกอบพิธีถวายสิ่งของดังกล่าวนั้น โดยมีผ้าไตรจีวรเป็นหลัก เรียกว่า ถวายผ้ากฐินหรือทอดกฐิน ซึ่งมักกระทำกันทุกวัดทั่วประเทศไทย แต่วัดที่อยู่ริมแม่น้ำขณะนั้นเป็นฤดูน้ำหลากมีน้ำเต็มฝั่ง ชาวบ้านเห็นว่าเมื่อมีงานทอดกฐินได้ทำบุญกันแล้วก็ควรจะหาความสำราญกันบ้าง ประกอบกับพาหนะที่เดินทางมาวัดส่วนใหญ่เป็นเรือพาย ๒ คน ๓ คนมีจำนวนมากอยู่แล้ว จึงคิดเล่นกันให้เป็นการละเล่น เช่น นั่งในเรือร้องเพลงโต้ตอบระหว่างเรือผู้ชายกับเรือผู้หญิงเรียกว่า "เพลงเรือ" นอกจากนั้นก็นำเรือมาพายแข่งกัน ใครชนะได้รางวัลเป็นส้มเขียวหวาน ผ้าขาวม้า ฯลฯ เป็นที่สนุกสนานในตอนบ่าย ๆ หลังจากทอดกฐินเสร็จแล้ว จึงเป็นที่มาของการแข่งเรือแบบดั้งเดิม ซึ่งนิยมเรือติดเครื่องยนต์ เช่น เรือบื่อและเรือติดเครื่องหางยาว การใช้เรือพายแข่งกันมีน้อยลง แต่ใช้เรือติดเครื่องยนต์แข่งกัน ปัจจุบันไม่มีการแข่งเรือยนต์เพราะในแม่น้ำไม่มีเรือยนต์มากเหมือนแต่ก่อน เพราะการคมนาคมมีถนนมากมาย เรือจึงหมดบทบาทลง แต่กลับมีการฟื้นฟูการแข่งเรือยาว ๒๐ ฝีพาย ๕๐ ฝีพาย ดังแต่ก่อน มีรางวัลสูงและถ้วยเกียรติยศ ทำให้ประเพณีแข่งเรือยาวมีชีวิตชีวาขึ้นมาอีกครั้งหนึ่ง ซึ่งเป็นกีฬาสากลอย่างหนึ่งก็อาจเป็นได้

พิธีกรรมหรือกิจกรรม

         ขั้นที่ ๑ ทางวัดจะกำหนดวันทอดกฐินของวัดร่วมกับเจ้าภาพกฐิน โดยจัดเตรียมให้มีการแข่งเรือ มีการตั้งป้ายประกาศเชิญชวนให้มาทอดกฐินและชมการแข่งเรือ พร้อมจัดสถานที่และอุปกรณ์ในการตัดสินและบริการสำหรับงาน
         ขั้นที่ ๒ ตอนเช้ามีพิธีทำบุญถวายผ้ากฐิน ตอนบ่ายจึงจัดให้มีการแข่งเรือ สมัยก่อนเป็นการแข่งขันเรือของชาวบ้านที่เคยใช้งานในชีวิตประจำวันอยู่ เช่น เรือพาย เรือแจว เรือบด เรือขนาดใหญ่ที่มีฝีพาย ๑๐ คนขึ้นไป คือ เรือมาดที่ทำจากการขุดต้นตะเคียนทั้งต้น ปัจจุบันวัดต่าง ๆ และกลุ่มชาวบ้านสร้างเรือสำหรับแข่งขึ้นมาโดยเฉพาะ เรียกว่าเรือเพียง มีขนาดใหญ่และยาวจุคนพายได้ตั้งแต่ ๓๐-๕๐ ฝีพาย ยาวประมาณ ๑๒-๒๐ เมตร ขุดจากต้นตะเคียนทั้งต้น หัวเรือและเรือถอดออกได้เพื่อสะดวกแก่การขนส่งเรือแข่งโดยทางรถยนต์ตามท้อง ถนนไปแต่ละจังหวัด พอถึงฤดูแข่งเรือจากจังหวัดต่าง ๆ ที่มีชื่อเสียงเดินทางมาร่วมงานกันคับคั่งเพื่อชิงรางวัลเกียรติยศและสร้าง ชื่อเสียงให้แก่จังหวัดและหมู่คณะ
         ขั้นที่ ๓ สนามแข่งเรือคือเส้นทางกลางแม่น้ำนครชัยศรี โดยกำหนดความยาวของแม่น้ำประมาณ ๘๐-๑๐๐ เมตร ปล่อยเรือแข่งกันตามกระแสน้ำไหลให้ถึงจุดตัดสิน ซึ่งมีกล้องถ่ายวีดิทัศน์บันทึกการเข้าเส้นชัยทุกคู่ได้ประกอบตัดสินของคณะกรรมการด้วย สนามหนึ่ง ๆ จะมีเรือแข่งประมาณ ๕-๑๐ คู่ ผู้ชนะได้รับรางวัลเป็นถ้วยเกียรติยศ เช่น ถ้วยของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาสยามบรมราชกุมารี เป็นต้น เลิกการแข่งขันประมาณ ๑๗.๐๐ น. เป็นอันสิ้นสุดประเพณีการแข่งขันเรือประจำปี

บันทึกการเข้า
สยามนาวา
Administrator
แฟนคลับ
*
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 173

ยิ่งทำยิ่งได้ ยิ่งให้ยิ่งมี


เว็บไซต์
« ตอบ #1 เมื่อ: พ.ค. 28, 2009, 05:52:30 »

สถานที่จัด
        สนามแข่งเรือแต่ก่อนมีหลายวัด เช่น วัดบางภาษี วัดบางพระ วัดงิ้วราย วัดประชานารถ ฯลฯ ขึ้นอยู่กับความพร้อมของทางวัด ปัจจุบันเหลืออยู่ ๒ แห่ง คือ วัดประชานารถ (วัดโคกแขก) และวัดบางพระ อำเภอนครชัยศรีเท่านั้น

ผู้ประกอบพิธี
       ผู้ประกอบพิธีแข่งเรือเป็นกรรมการของทางวัดที่ตั้งขึ้นเพื่อให้จัดการแข่งขัน มีหน้าที่จัดหาถ้วยรางวัล ประชาสัมพันธ์ และดำเนินการแข่งขัน ทั้งนี้อยู่ภายใต้งบประมาณสนับสนุนจากทางวัดและผู้อุปการะ

ค่าใช้จ่าย
        งบประมาณในการจัดการแข่งขันส่วนมากทางวัดเป็นผู้จัดให้

สาระ
        แต่ก่อนการแข่งเรือในวัดจัดขึ้นเพื่อการนันทนาการ เป็นการพักผ่อนหลังจากประกอบอาชีพทำสวนทำนามาตลอดปี เรือที่แข่งก็เป็นเรือที่ใช้อยู่ทุกวัน ปัจจุบันการแข่งขันชาวบ้านละแวกนั้นไม่มีโอกาสได้นำเรือของตนเองมาแข่ง เพราะเป็นการแข่งขันเรือยาวซึ่งเป็นเรือสำหรับแข่งกันโดยเฉพาะ เป็นเรือแข่งมืออาชีพจากจังหวัดต่าง ๆ ทั่วประเทศ เรือเหล่านี้จะตระเวนลงสนามแข่งทั่วไปหลายจังหวัด สาระของการแข่งเรือปัจจุบันมีแนวโน้มไปทางกีฬา และการพนันมากขึ้นไม่ใช้นันทนาการของชาวบ้านดังแต่ก่อน

การสืบทอดประเพณี
        ประเพณีการแข่งเรือมีมาช้านานในบริเวณที่มีน้ำอุดมสมบูรณ์ โดยเฉพาะในแม่น้ำฤดูน้ำหลาก ราวเดือนตุลาคมและเดือนพฤศจิกายนของทุกปี สนามแข่งเรือในแม่น้ำนครชัยศรีปัจจุบันมี ๒ แห่ง คือ วัดบางพระ และวัดประชานารถ ที่วัดบางพระดูจะเป็นการจัดที่มีชื่อเสียงของจังหวัดนครปฐมพอ ๆ กับการแข่งเรือยาวที่จังหวัดพิจิตรและจังหวัดพิษณุโลก เนื่องด้วยได้รับการสนับสนุนของเจ้าอาวาส คือ "หลวงพ่อเปิ่น" พระเกจิอาจารย์ที่มีชื่อเสียงของจังหวัดมีการถ่ายทอดสดทางสถานีโทรทัศน์ และบางปีมีการละเล่นพื้นเมือง ประกอบด้วย คาดว่าประเพณีแข่งเรือในวัดทอดกฐินของชาวไทยคงมีสืบทอดกันตลอดไป



ที่มา สำนักศิลปวัฒนธรรม สถาบันราชภัฏนครปฐม จังหวัดนครปฐม   
   
บันทึกการเข้า
หน้า: [1]   ขึ้นบน
  พิมพ์  
 
กระโดดไป:  

Powered by MySQL Powered by PHP Powered by SMF 1.1.16 | SMF © 2006-2008, Simple Machines | Thai language by ThaiSMF Valid XHTML 1.0! Valid CSS!